گزانتاپلاسما یک ضایعه پوستی میباشد که در واقع به علت رسوب کلسترول در پلک فوقانی یا تحتانی ایجاد میشود که تحت عنوان لکههای چربی نیز شناخته میشود، رنگ آنها زرد میباشد و معمولاً در نزدیکی کانتوس داخلی (قسمتی از چشم که به سمت بینی قرار دارد) به وجود میآیند. گزانتاپلاسما ضایعات خوش خیمی هستند که علت دقیق به وجود آمدن آنها به درستی مشخص نمیباشد اما به نظر میرسد رسوب بافت همبند فیبروپرولیفراتیو وابسته به هیستوسیتهای مملو از چربی عامل ایجاد آن میباشد.
شیوع این بیماری حدود ۴ درصد میباشد و میزان بروز گزانتاپلاسما در خانمها کمی بیشتر از آقایان میباشد (۱.۱ درصد در خانمها و ۰.۳ درصد در آقایان)، در رده سنی ۱۵ تا ۷۵ سالگی ممکن است ایجاد شود اما بیشتر در افرادی که در دهه چهارم و پنجم زندگی خود قرار دارند به وجود میآید اما اگر پیش از ۴۰ سالگی ایجاد شود بیمار باید از لحاظ اختلالات ارثی زمینهای متابولیسم لیپوپروتئین تحت غربالگری توسط بهترین متخصص پوست قرار بگیرد.
این عارضه هیچ اختلالی در عملکرد پلک و بینایی فرد ایجاد نمیکند و تنها از لحاظ زیبایی برای افراد ناخوشایند است. اندازه این ضایعات پس از اینکه ایجاد شد معمولاً ثابت باقی میماند گاهی به آرامی ممکن است رشد کنند و بزرگتر شوند اما هیچگاه خود به خود کوچکتر نمیشود.
تشخیص گزانتلاسما
تشخیص این بیماری به سادگی از روی ظاهر آن و تغییر رنگی که روی پوست پلک ایجاد میکنند قابل انجام است اما جهت تشخیص افتراقی با سایر بیماریهای یا مشکلات پوستی نظیر سرطان پوست لازم است که توسط متخصص مورد معاینه و بررسی قرار بگیرد.
علل بروز گزانتلاسما
گزانتاپلاسما میتواند زنگ خطری برای کلسترول بالا باشد، حدود نیمی از بیمارانی که مبتلا به گزانتاپلاسما هستند کلسترول بالا دارند بنابراین اگر مبتلا به گزانتاپلاسما شدهاید بهتر است میزان کلسترول شما مورد بررسی قرار بگیرد.
در مورد بیمارانی که مبتلا به کلسترول بالا نیستند، گزانتاپلاسما ممکن است به علت یک بیماری پوستی دیگر مانند اگزما، پسوردیازیس یا درماتیت تماسی آلرژیک اتفاق افتاده باشد.
با اینکه این بیماری در تمام افراد ممکن است ایجاد شود اما عواملی وجود دارند که ممکن است احتمال برزو آن در بعضی افراد را بیشتر نماید که برخی از آنها عبارتند از:
- جنسیت مونث
- سن بین ۳۰ تا ۵۰ سال
- نژاد آسیایی یا مدیترانهای
- سیگار کشیدن
- چاق بودن
- فشار خون بالا
- بیماری دیابت
- بالا بودن سطح لیپید
بیشتر بخوانید: اندولیفت
علائم گرانتلاسما
رسوب ضایعات چربی به رنگ زرد در اطراف چشم که هیچ گونه درد یا خارشی ایجاد نمیکنند و با گذشت زمان ممکن است بزرگتر شوند بدون اینکه به بینایی فرد آسیبی وارد کند.
درمان گزانتلاسما
همان طور که پیشتر اشاره شد گزانتاپلاسما هیچ گونه درد، خارش یا مشکل بینایی ایجاد نمیکند و تنها از لحاظ زیبایی باعث آزار و ناراحتی بیماران میشود. چندین درمان جهت برطرف کردن این بیماری وجود دارد که عبارتند از:
- استفاده از اسید تری کلرواستیک (پمادی که به صورت موضعی مصرف میشود)، در ۹۰ درصد بیماران با استفاده از اسید تری کلرواستیک میتوان به درمان گزانتاپلاسما پرداخت.
- دارو درمانی: برخی داروها مانند سیمواستاتین که در درمان کلسترول بالا مصرف میشوند می توانند در درمان گزانتپلاسما نیز نتایج خوبی داشته باشند.
- کرایوتراپی: انجماد گرانتاپلاسما با نیتروژن مایع یا دیگر مواد شیمیایی
- لیزر درمانی: یکی از روشهای لیزر درمانی که تحت عنوان CO2 فرکشنال شناخته میشود اثرات قابل توجهی در درمان گزانتپلاسما دارد.
- روش جراحی
جراحی تحت بیحسی موضعی انجام میشود و کاملاً بدون درد میباشد، زمان آن با توجه به وسعت و شدت بیماری ممکن است بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول بکشد. جهت جلوگیری از هرگونه آسیب این جراحی را در کلینیکهای معتبر و تحت نظر یک جراح متخصص انجام دهید.
پس از اتمام جراحی پانسمانهایی جهت کاهش تورم و کبودی روی چشم گذاشته میشود.
عوارض جراحی بسیار کم میباشد و اثرات باقی مانده از بخیه بسیار زود برطرف خواهد شد. (اگر گزانتاپلاسما کوچک باشد نیازی به بخیه نمیباشد و پوست پس از جراحی به مرور زمان التیام مییابد)
جلوگیری از ایجاد گزانتلاسما
پس از درمان با هر یک از روشهایی که ذکر شد ممکن است این بیماری دوباره عود کند بنابراین رعایت نکاتی جهت پیشگیری از عود بیماری لازم میباشد.
همان طور که گفتیم در ۵۰ درصد موارد گزانتاپلاسما به علت کلسترول بالا ایجاد میشود بنابریان با پایین نگه داشتن میزان کلسترول علاوه بر حفظ سلامتی میتوان از ایجاد بیماریهایی مانند گزانتپلاسما نیز پیشگیری کرد، برخی از روش های کنترل کلسترول عبارتند از:
- نگه داشتن وزن در محدودهی طبیعی
- عدم مصرف چربیهای اشباع
- ترک مصرف سیگار
- پرهیز از مصرف الکل زیاد
- انجام ورزش به صورت منظم
- افزایش مصرف غذاهای سرشار از فیبر مانند میوه و سبزیجات، آجیل و …
- مصرف داروهای کاهش دهنده چربی تحت نظر پزشک