اگزما، بیماری پوستی شایعی است که با خارش، قرمزی و التهاب پوست همراه است. آیا تاکنون لکههای قرمز خارشداری روی پوستتان مشاهده کردهاید که با کمی تحریک، سوزش ایجاد کند؟ این میتواند یکی از علائم اگزما باشد. این بیماری پوستی میتواند در هر سنی رخ دهد و در نواحی مختلف بدن، مانند صورت، گردن، آرنج و پشت زانو ظاهر شود. اما اگزما دقیقاً چیست و چه عواملی باعث بروز آن میشوند؟ در این مقاله، به بررسی اگزما، علائم آن، دلایل بروز و روشهای درمان و کنترل آن خواهیم پرداخت.
اگزمای پوستی چیست؟
اگزما، یا درماتیت آتوپیک، یک بیماری التهابی مزمن پوست است که با علائمی همچون خشکی، خارش شدید، قرمزی و برآمدگیهای پوستی مشخص میشود. این بیماری به دلیل اختلال در عملکرد سد محافظتی پوست رخ میدهد که وظیفه حفظ رطوبت پوست و محافظت از آن در برابر عوامل تحریککننده خارجی را بر عهده دارد. اگزما میتواند در هر سنی بروز کند، اما معمولاً در دوران کودکی آغاز میشود و ممکن است در طول زندگی فرد ادامه یابد.
انواع اگزما پوستی
انواع مختلفی از اگزما وجود دارد که هرکدام با محرکهای خاص خود و تأثیرات متفاوت بر سد محافظتی پوست شناخته میشوند. از جمله مهمترین انواع اگزما میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درماتیت آتوپیک: شایعترین نوع اگزما است که اغلب در دوران کودکی شروع میشود. این نوع اگزما با خارش شدید، قرمزی و خشکی پوست، به ویژه در چینهای پوستی مانند آرنج و پشت زانوها، مشخص میشود. عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند.
- درماتیت تماسی: این نوع از اگزما زمانی رخ میدهد که پوست با یک محرک یا آلرژن تماس پیدا کند. دو نوع اصلی آن عبارتند از درماتیت تحریکی، که بیشتر با مواد شیمیایی مانند صابونها و مواد شوینده مرتبط است، و درماتیت آلرژیک، که به علت تماس با موادی مانند نیکل، عطرها یا لاتکس ایجاد میشود.
- اگزمای دیسهیدروتیک: نوع نادری که باعث ایجاد تاولهای ریز روی کف دستها، پاها و کنارههای انگشتان میشود. عواملی مانند تعریق یا تماس با فلزات میتوانند محرک آن باشند.
- نورودرماتیت: این نوع با خارش شدید و موضعی در نواحی خاصی مانند پشت گردن یا بازوها بروز میکند و اغلب با مشکلات روانی مانند اضطراب یا وسواس مرتبط است.
- اگزمای عددی (نومولار): این نوع به صورت لکههای سکهای شکل و اغلب پس از آسیبهای پوستی مثل سوختگی یا نیش حشرات ظاهر میشود.
- درماتیت سبورئیک: این نوع در نواحیای از بدن که دارای غدد چربی زیادی هستند، مانند پوست سر، رخ میدهد و در این صورت به عنوان شوره سر شناخته میشود. این بیماری ارتباط نزدیکی با اختلالاتی مانند پسوریازیس و روزاسه دارد.
- درماتیت استاز: این نوع از اگزما معمولاً در افرادی با جریان خون ضعیف، بهویژه در ساق پاها، بروز میکند. برخلاف سایر انواع اگزما، این نوع ناشی از ژنتیک نیست و عوامل مرتبط با سبک زندگی، مانند عدم فعالیت بدنی و اضافه وزن، خطر بروز آن را افزایش میدهند.
این انواع مختلف اگزما میتوانند بهطور همزمان در فردی دیده شوند و شناسایی و درمان بهموقع هر نوع آن از اهمیت بالایی برخوردار است.
علائم اگزما چیست؟
اگزما و علائم آن در هر فردی متفاوت میباشد و ممکن است در هر نقطه ای از بدن دیده شود. اگزما معمولا با خارش همراه است که در بسیاری از افراد این خارش خفیف یا متوسط میباشد اما در برخی موارد این بیماری پوست میتواند شدت بگیرد و ممکن است پوست با تورم شدید همراه باشد. گاهی اوقات هم این خارش بسیار بدتر میشود و در اثر خاراندن میتواند موجب خونریزی آن شود. برخی از علائم اگزما عبارتند از:
- خشکی پوست و حساس شدن آن
- التهاب و قرمزی پوست
- ایجاد لکههای تیره پوستی
- خارش پوست
شما ممکن است تمام این علائم یا برخی از آنها را داشته باشید. در صورت بروز این علائم ضروری است حتما به متخصص پوست برای درمان مراجعه کنید.
دلیل بیماری اگزما چیست؟
اگزما، یک بیماری پوستی مزمن است که با التهاب، قرمزی، خارش و پوستهپوسته شدن پوست مشخص میشود. علت بوجود آمدن اگزما، واکنش بیش از حد سیستم ایمنی بدن به محرکهای مختلف است. این واکنش باعث التهاب پوست و بروز علائم اگزما میشود. عوامل متعددی در ایجاد و تشدید اگزما نقش دارند، از جمله:
- ژنتیک: افراد دارای سابقه خانوادگی اگزما، آسم یا تب یونجه بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند.
- سیستم ایمنی بدن: سیستم ایمنی بدن افراد مبتلا به اگزما نسبت به محرکهای محیطی حساستر است و واکنش التهابی شدیدی نشان میدهد.
- محیط: عوامل محیطی مانند آلرژنها (گرده، گرد و غبار، مواد غذایی)، محرکهای پوستی (صابونهای تند، مواد شوینده، پارچههای زبر)، تغییرات آب و هوایی (هوای خشک یا گرم و مرطوب)، استرس و آلودگی هوا میتوانند اگزما را تشدید کنند.
- اختلال در سد پوستی: در افراد مبتلا به اگزما، سد پوستی ضعیفتر است و در نتیجه، پوست بیشتر در معرض تحریکات خارجی قرار میگیرد.
درمان اگزما چیست؟
درمان قطعی اگزما وجود ندارد، اما با رعایت یکسری نکات میتوان علائم آن را به طور قابل توجهی کاهش داد. این روشها شامل داروهای بدون نسخه، پمادهای موضعی تجویزی، فتوتراپی (نور درمانی)، داروهای ضد ویروسی و داروهای بیولوژیک میباشند. برای انتخاب بهترین روش درمانی، مراجعه به متخصص پوست ضروری است تا با توجه به وضعیت فرد، مناسبترین درمان تجویز شود.
- استفاده از مرطوبکنندهها به صورت منظم بهویژه پس از حمام، کمک میکند تا پوست رطوبت خود را حفظ کرده و خشکی کاهش یابد.
- استروئیدهای موضعی و سایر داروها طبق توصیه پزشک میتوانند به کاهش التهاب کمک کنند.
- برای کاهش خارش و التهاب، پزشک ممکن است داروهایی مانند آنتیهیستامینها، کورتیکواستروئیدها یا داروهای ضد التهاب تجویز کند.
- داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی عملکرد سیستم ایمنی را تنظیم کرده و از تشدید اگزما جلوگیری میکنند.
- در برخی موارد، برای بهبود ظاهر پوست و رفع لکههای ناشی از اگزما، از نور درمانی استفاده میشود.
- محرکهایی مانند تغییرات دما، رطوبت، مواد حساسیتزا و استرس میتوانند علائم اگزما را تشدید کنند. بنابراین، شناسایی و پرهیز از این محرکها بسیار مهم است.
نتیجه گیری
اگزما یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که با علائمی مانند خارش، خشکی و قرمزی پوست همراه است و میتواند تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، محیطی و سیستم ایمنی بروز کند. برای درمان و کنترل اگزما، شناسایی و اجتناب از محرکهای تشدیدکننده بیماری، استفاده از مرطوبکنندهها و داروهای تجویز شده توسط بهترین متخصص پوست و مو و مدیریت استرس بسیار مؤثر است. انتخاب روشهای درمانی مناسب با توجه به شرایط فردی، تحت نظر متخصص، میتواند به کاهش علائم بیماران کمک کند.
سوالات متداول اگزما پوستی